home

wie is

links

contact

info

review

zoek

engels

Prachtige ‘De Parken’-wandeling combineren met gastvrij atelierbezoek!

Kunstenaar Annemarie Gorter heeft om haar Open Atelierdagen luister bij te zetten speciaal voor u een route door de vier prachtige stadsparken van Apeldoorn (‘Oranjepark’, ‘Wilhelminapark’, ‘Verzetstrijderspark’/‘Marialust’ en ‘Prinsenpark’)  uitgestippeld. Ze vindt het leuk om de mooie omgeving, de wetenswaardigheden en een stukje geschiedenis van ‘De Parken’ met u te delen. U hebt de link bij het atelierbezoek ontvangen; via de buttons op het kaartje en op de pagina’s kunt u naar ieder ander deel van de route switchen.

NB. Deze stadsparken liggen allemaal in de wijk ‘De Parken’, een rijksbeschermd stadsgezicht; een van de grootste, oudste en daarmee unieke villawijken in Nederland. 

Om te starten; klik op een van de buttons op de kaart A t/m G 


overzichtskaart stadsparkenroute Apeldoorn (4,1 km) 


Emmafontein

De Emmafontein is in (1938) aangelegd ter herinnering van het veertigjarige regeringsjubileum van Koningin Wilhelmina. Door achterstallig onderhoud spoot de fontein al jaren niet meer, maar in 2011 is de prachtige fontein weer in zijn oude glorie hersteld.

‍ 

Mr. Van Hasseltlaan 33-35 – villa Catharina


De eerste bewoners in 1889 van deze villa waren de in Soerabaja geboren Wibbina Clara Roelofs (1857-1929), echtgenote van de in Medemblik geboren jonkheer Willem François Clifford Kocq van Breugel (1840-1911). Zij woonden er samen met hun vier kinderen, (schoon)moeder, kindermeisje en dienstbode. De dochter en de (schoon)moeder heette Catharina Maria. Zo komt de villa mogelijk aan haar naam. Zelf heb ik altijd gedacht dat de villa zo heet omdat die op de Catherinalaan uitkijkt… De Catherina’s woonden er maar kort. In 1892 werd het huis alweer verkocht. In 1898 werd het huis opnieuw verkocht. Toen werd het een instelling ‘tot verpleging van zwakke en bloedarme kinderen en jonge meisjes uit den gegoeden stand’; dit onder leiding van twee gediplomeerde verpleegsters van het ‘Witte Kruis’. Dat waren de dames E. Meulenaarsgraf en G.C.E. Saalbach. Naast de zorgkwaliteiten hadden de dames ook onmiskenbaar een flinke dosis handelsgeest: ze veilden diverse bouwterreinen aan de Frederikslaan. Geertruida Saalbach werd 97 jaar en heeft hier tot aan haar dood in 1958 gewoond. 


Vrijmetselaars, Mr. Van Hasseltlaan 29

Deze villa is gebouwd in 1905 in opdracht van de weduwe Arnoldina Elisabeth Parmentier (1863-1935). De villa is in de Jugendstil-periode gebouwd, maar daar zijn geen kenmerken van te zien. Van binnen is het wel bijzonder omdat de vrijmetselarij; vereniging ‘Loge de Veluwe’ het gebouw gekocht (1951) heeft en de binnenkant heeft aangepast tot ‘voorhof ‘en ‘tempel’. Alles in symmetrie, cirkels, boog- en kubusvormen. Op de gevel is het logo van de vrijmetselarij zichtbaar; een passer en een winkelhaak.


Mr. Van Hasseltlaan 27 – villa Crijocora

De imposante Villa Crijocora (1887) is een van de eerste huizen die op het oorspronkelijke landgoed Marialust werd gebouwd, in opdracht van De Olster Steenfabrieken, die haar verkocht aan de Rotterdamse zakenman Willem Andries Francis Zack (1859-1900) en zijn Hendrika Wilhelmina Gerardina Dusault (1857-1900). De villa werd Villa Gerardina genoemd. In 1900 werd de villa verhuurd aan de dames Schüller die het de naam Crijocora gaven, naar de eerste letters hun namen: Cristina, Johanna, Cornelia en Aletta. De dames runden een pension in Villa Crijocora. Hoewel de villa in 1916 al weer aan een nieuwe bewoner, de gepensioneerde Kapitein ter Zee Jacobus Marinus Wilhelmus Kuijl (1859-1929) en zijn vrouw werd verhuurd, is de villa tot op vandaag Crijocora blijven heten.


Mr. Van Hasseltlaan 25 – villa Klein Vredeoord

Dat er een levendige handel in de kavels van de oorspronkelijke landgoederen was, is wel duidelijk. Van der Poel wonend op Mr. Van Hasseltlaan 19 kocht in 1893 zijn naburig perceel H3405 van De Olster Steenfabrieken. Van der Poel verkoopt het perceel in 1897 weer door aan de architect Gardenier. Gardenier verdeelt de kavel in drieën en verkoopt twee kavels door aan dhr. W. Thieme, directeur NV. Cultuur in Nederlands-Indië en controleur binnenlandsbestuur. De in Zutphen geboren Thieme (1834-1899) was gehuwd met de in Deventer geboren Anna Maria Marcella van Nouhuijs (1841-1923). Zij waren in 1898 de eerste bewoners van Villa Klein Vredeoord. Ze woonden er met dochter Anna Helena (1869, Soerabaja) en zoon Johan Servaas (1878, Den Bosch). Na het overlijden van haar man bleef de weduwe hier nog een jaar wonen (tot 19 mei 1908). 

Ook in het recentere verleden is behoorlijk gehandeld in onroerend goed. In 1962 komt de villa via een boedelscheiding in handen van mr. Jacob Emil Hoogstrate, die het dezelfde dag voor fl. 60.000,- doorverkoopt aan Hendrik Jan van der Vorst, technisch adviseur te Apeldoorn. Deze verkoopt het in 1967 aan de familie Haaksma, en die heeft er lang gewoond.


Na het overlijden van haar vader verhuisde Anna Louisa Schoch (1880-1949) vanuit villa Vredeoord aan de Oranjelaan 9 naar Mr. Van Hasseltlaan 25 en noemde haar huis ‘Klein Vredeoord’. De villa (gebouwd door architect van Driesum of Gardenier) uit 1898 is een voorbeeld van overgangsarchitectuur met invloed van de Neo-Renaissance (met een bijna vierkant grondplan) en de Chaletstijl (die mooi zichtbaar is in de punt van het dak). De muren zijn opgetrokken uit in kruisverband (afwisselend wordt de lange en korte kant van de baksteen zichtbaar) gemetselde bakstenen (van De Olster Steenfabrieken). De gevels hebben een gecementeerde plint en een gepleisterde waterlijst ter hoogte van de onder- en bovendorpels van de vensters. De gepleisterde hoekblokken in de gevels benadrukken de statigheid van de Neo-Renaissancestijl.


Mr. Van Hasseltlaan 23

Kavel H3405 wordt door architect Gardenier gekocht en in drie percelen verdeeld. Nummer 23 (gebouwd door van Driesum in 1898) verkoopt hij aan de lerares en eerste bewoner Albertina Mathilda Vigelius.

In 1933 kwam het Joodse echtpaar de Leeuw-Lehmann met twee inwonende neven, Max en Ferdinand de Leeuw, een inwonende zus Lehmann, een kindermeisje en een dienstbode in Mr. Van Hasseltlaan 23 wonen. In 1938 verhuisden ze naar de overkant, de Mr. Van Hasseltlaan 10/2. Op vrijdag 28 mei 1943 werden ze in Sobibor vermoord. 


De villa is gebouwd in de Neo-Renaissancestijl. Door de asymmetrisch ingedeelde voorgevel zou je niet meteen verwachten dat het grondplan bijna vierkant is. De bakstenen muren zijn in kruisverband gemetseld en het is opvallend gedecoreerd door de opvallende geprofileerde horizontale lijnen (waterlijst en een cordonlijst (waardoor de scheiding van de verdieping zichtbaar is)). Ook de bogen boven de ramen en de deur met de sluitsteen en de prominente hoekblokken verfraaien het vooraanzicht. De trapgevel die eindigt in een daktorentje met gepleisterde ornamenten zoals een vierkante zuil met bal, maken het geheel helemaal af en tot een heel bijzondere voorgevel. De Mr. van Hasseltlaan bezit nog vrij veel in gave staat bewaarde huizen, die samen met het vele groen een aantrekkelijk en, historisch gezien, waardevol straatbeeld vormen.


Mr. Van Hasseltlaan 21

En dan het derde huis op de in drieën verdeelde kavel A 645. Ook dit huis is in 1898 gebouwd door architect A. Van Driesum.
De eerste bewoners waren de in Bergen op Zoom geboren Johanna Cornelia Daverveldt (1847-1925), zij was weduwe van de in Nijehaske geboren Cornelis de Waal (1825-1886). 

Johanna begon als hulponderwijzeres in Kampen, ze werd vervolgens lerares in de Franse taal- en letterkunde, waarna zij hoofdonderwijzeres aan de openbare lagere school voor meisjes te Batavia (Djakarta, Java, Indonesië) werd. Johanna is dus net als veel andere bewoners uit ‘De Parken’ ook een voormalig kolonieënganger. Ook kwamen er veelal vermogenden/renteniers uit het westen van Nederland, fabrikanten, hoge ambtenaren en academici wonen. In de loop der jaren krijgt het huis verschillende eigenaren, waaronder doctor Knüttel en professor Jelgersma. De laatste liet in 1930 aan de achterkant van het huis een studeerkamer bij bouwen. 


Wilhelminapark 1

De eerste bewoner (1892, ontworpen door Gardenier) was het gezin van George Anton Römer (1851-1928), een gepensioneerd Oost-Indisch ambtenaar die getrouwd was met Sara Mary Vote (1854-1937) en hun vijf kinderen. Daarna volgde doctor Daniël Knüttel (1861) en zijn vrouw, de baronnesse Elisabeth Madelonne Johanne von Schrenk Notzing (1864-?) en dochter Meta.
In 1899 namen de vier baronessen en zussen: Marie Christine Cornelie (1838-1925), Wilhelmina Henriëtte (1840-1930), Agathe Françoise Adolphine (1844-1938) en Jacqueline Megteld Anne Bentinck tot Nijenhuis (1853-1935) hun intrek in het huis, waarna tenslotte ook de vijfde zuster, Louise Angélique (1841-1932) erbij introk. Geef ze eens ongelijk; deze villa heeft een van de mooiste kijklijnen op het Wilhelminapark. Een latere bewoner was de fabrikant E. Holländer.

In de oorspronkelijke verkoopakten van De Parken staat dat de villa’s met de bakstenen van De Olster Steenfabrieken moeten worden gebouwd. Wilhelminapark 1 is jarenlang witgepleisterd geweest en werd in 2022 weer in de oorspronkelijke staat hersteld.


vervolg: klik op G

E
F
D
C
G
B
A
A
F

Een Gorter kleurt je dag!

info@annemariegorter.nl |  055  576 76 27 

Kastanjelaan 23  |  7316 BM Apeldoorn      AMG | © | 2022

Aan informatie op deze site kunnen geen rechten worden verleend. 

Niets van deze site mag worden gebruikt, verveelvoudigd of gereproduceerd zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de ontwerper.