home

wie is

links

contact

info

review

zoek

engels

Prachtige ‘De Parken’-wandeling combineren met gastvrij atelierbezoek!

Kunstenaar Annemarie Gorter heeft om haar Open Atelierdagen luister bij te zetten speciaal voor u een route door de vier prachtige stadsparken van Apeldoorn (‘Oranjepark’, ‘Wilhelminapark’, ‘Verzetstrijderspark’/‘Marialust’ en ‘Prinsenpark’)  uitgestippeld. Ze vindt het leuk om de mooie omgeving, de wetenswaardigheden en een stukje geschiedenis van ‘De Parken’ met u te delen. U hebt de link bij het atelierbezoek ontvangen; via de buttons op het kaartje en op de pagina’s kunt u naar ieder ander deel van de route switchen.

NB. Deze stadsparken liggen allemaal in de wijk ‘De Parken’, een rijksbeschermd stadsgezicht; een van de grootste, oudste en daarmee unieke villawijken in Nederland. 

Om te starten; klik op een van de buttons op de kaart A t/m G


overzichtskaart stadsparkenroute Apeldoorn (4,1 km) 


Verzetstrijderspark

Om de verzetstrijders uit de tweede wereldoorlog te eren, is er in 1970 door B&W besloten om de omgeving van Marialust (de witte villa) de naam Verzetsstrijderspark te geven. Men dacht ook in Marialust een educatief centrum te vestigen, maar dat is er nooit van gekomen.

Het Verzetsstrijderspark ligt in het noordoostelijke deel van de Parken. Ook het Verzetsstrijderspark is – net als het Oranjepark, het Wilhelminapark en het Prinsenpark – in de destijds (eerste helft van de 20ste eeuw) zo populaire Engelse landschapsstijl ontworpen. Kenmerkend daarvoor zijn o.a.: gebogen paden, uitgestrekte grasvelden en een langgerekte gebogen vijverpartij, een krachtige fontein en monumentale beuken. De beuken staan in een groep, solitair of langs de slingerende paden. 

De vijver van het Verzetsstrijderspark staat in verbinding met de vijver van het Prinsenpark en het Wilhelminapark. Aan de oostkant van het park stroomt de Grift. Deze werd in de veertiende eeuw gegraven om het water van de Veluwe af te voeren naar de IJssel bij Hattem. (De Grift is een sprengenbeek. ‘Spreng’ komt van het woord sprong, wat komt van bron. Sprengen kunnen zijn gegraven of spontaan ontstaan.) 

Het water is ook van belang geweest voor Apeldoorns economische ontwikkeling. De waterkracht werd gebruikt voor de aandrijving van (papier,- graan- en koper)molens. Een van de oudste kopermolens in Apeldoorn was de Vlijtsemolen. Tot voor kort lagen allerlei bedrijven (bv. Remeha en Zwitsal) aan de Vlijtseweg die naast de Grift ligt. Tot ±1925 werd waterkracht gebruikt voor de aandrijving van de molens. Daarna werd overgeschakeld op dieselmotoren. 

De Grift ging in de jaren vijftig in grote delen van Apeldoorn ondergronds en functioneerde alleen als afvoerkanaal voor water. Vanaf 2009 zijn er herstelwerkzaamheden aan de Grift uitgevoerd en is zij weer zichtbaar gemaakt. Dit is ook gebeurd met het oog op ‘ruimte voor het water’ in het kader van het huidige afwateringsbeleid. Maar bovenal is de Grift schilderachtig mooi! Je kunt er zelfs regelmatig Ijsvogels spotten!


Kwartjesfontein

‘Een kwartje (een munt van 25 guldencent) maakt u niet armer en een fontein maakt Apeldoorn rijker!’ Met deze spreuk riep Jo Wegener (eigenaar van de Nieuwe Apeldoornsche Courant) de Apeldoornse burgers op om een fontein in het Oranjepark te plaatsen. Het werd een geslaagde actie! De ‘Kwartjesfontein' werd geplaatst ter gelegenheid van Koninginnedag op 31 augustus 1932.

De fontein, is ontworpen door Pieter Puype. Zij is uitgevoerd in Franse schelpsteen. Je ziet: een monumentale compositie van negen gestileerde waterdieren. een rond schild met de adelaar uit het Apeldoornse wapen, een cirkel met daarin '25', (symbool voor de kwartjesregen) en het wapen van de toenmalige burgemeester Roosmale Nepveu.

Het was de bedoeling om de fontein in de vijver van het Wilhelminapark te plaatsen, als tegenbeeld voor de herinneringsbank van oud burgemeester H.P.J. Tutein Nolthenius, maar de commissie wilde echter een opvallender plek. Dat werd het Oranjepark, in het centrum van Apeldoorn. 

In 1982 werd de fontein naar de gemeentewerf afgevoerd. Op initiatief van de Stichting Apeldoornse Monumenten 2009 werd Puypes beeldhouwwerk hersteld en opnieuw in de openbare ruimte geplaatst; nu in de vijver voor Marialust.


Marialust/Verzetsstrijderspark 10 & 14

Marialust. De Amsterdamse rentenier Jan Hendrik Ameshoff (1794-1873) heeft in 1824 de papierfabriek De Vlijt en het landgoed (twaalf knechtswooningen, een koetshuis (nr. 14) en twee heerenhuizingen) voor 81.500 gulden gekocht. Rond 1825 is de oude villa afgebroken en de huidige villa Marialust, die toen nog ‘de Vlijt’ heette, kwam ervoor in de plaats. 

In 1852 is alleen het landgoed door de familie Brewer gekocht. Ze wilden een onderscheid maken tussen de papierfabriek en het landgoed. Het landgoed gaven ze de naam Maria's Lust. De Brewer-vrouwen hadden allen wel ergens Maria in hun naam staan. De Maria’s belevenden er lust/plezier aan, vandaar: Marialust, (hoewel het drie jaar later alweer werd doorverkocht). Het was toen geen park maar een heideveld. 

Maar …, in 1884 werd het verkocht aan Van der Houven van Oordt, die zelf in de villa Marialust ging wonen. Hij legde een park aan, verkocht de omliggende percelen, én gaf in 1890 het park –en dus het onderhoud – aan de gemeente. Dat kunstje had hij ook bij het Oranjepark (1875) en het Wilhelminapark (1889) uitgehaald. 

In 1892 werd de villa gekocht door Jonkheer Van Haersma de With, wiens dochter hofdame van H.M. Koningin Wilhelmina was en wiens schoonzoon, Jonkheer Mr. A.C. Schimmelpenninck, kamerheer van H.M. Koningin Moeder Emma was. 

In 1930 heeft de gemeente het landgoed gekocht. De huisvestingsproblemen in het gemeentehuis zouden hiermee voorgoed worden opgelost. De villa bleef echter tot 1936 leegstaan … . Na een failliete huurder, vestigde in 1939 de luchtbescherming zich in het gebouw. Vanaf 1947 een biotechnisch bedrijf en vanaf 1969 stond het leeg. In 1975 is het gebouw op het nippertje gered van de vernieuwingsdrang en grondig gerestaureerd. Het Historisch Museum nam zijn intrek. In 1993 kwam het met het koetshuis in particulier bezit. Nu biedt de villa huisvesting aan verschillende reclamebureaus, en de Parksociëteit ‘Marialust’. Het heeft prachtige vergaderzalen, een lunchruimte, een bibliotheek en een echte Engelse Pub. Het koetshuis kan als trouwlocatie worden gebruikt.


Aan de eenvoud en symmetrie van het gebouw kunnen we zien dat het gebouw neo-classicistisch is. Dat wordt ook nog benadrukt door de voorgevel met de portiek met Toscaanse zuilen en bordes. Ook aan de rechter zijgevel een uitgebouwde portiek met zuilen, balkonhek en bordes. Het omlopende schilddak heeft getoogde dakkapellen en een houten klokkentorentje.


Herdenkingsmonument Verzetsstrijderspark

Sinds 2010 ligt in het Verzetsstrijderspark een monument dat ontworpen is door H. Goudswaard ter gedachtenis aan belangrijke mensen uit het Apeldoorns verzet. De zestien ‘strijders’ opereerden in Apeldoorn en hebben hun heldendaden in WOII met de dood moeten bekopen. Zij worden herinnerd en gesymboliseerd door zestien stenen, die niet in een prachtige cirkel liggen en ongelijk uit de grond komen. Dat verbeeldt dat zij niet persé in een duidelijke verbinding met elkaar stonden; ja, dat ze het soms zelfs lang zonder onderling contact moesten doen. Bovendien kenden enkelen elkaar helemaal niet. Ook symboliseert het dat zij allen verschillende persoonlijkheden waren. In 2011 zijn er nog drie stenen bijgeplaatst met namen van prominente verzetstrijders uit WOII die de oorlog wel overleefden, maar nu gestorven zijn.


vervolg: klik op E

E
F
D
C
G
B
A
A
D

Een Gorter kleurt je dag!

info@annemariegorter.nl |  055  576 76 27 

Kastanjelaan 23  |  7316 BM Apeldoorn      AMG | © | 2022

Aan informatie op deze site kunnen geen rechten worden verleend. 

Niets van deze site mag worden gebruikt, verveelvoudigd of gereproduceerd zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de ontwerper.