home

wie is

links

contact

info

review

zoek

engels

Prachtige ‘De Parken’-wandeling combineren met gastvrij atelierbezoek!

Kunstenaar Annemarie Gorter heeft om haar Open Atelierdagen luister bij te zetten speciaal voor u een route door de vier prachtige stadsparken van Apeldoorn (‘Oranjepark’, ‘Wilhelminapark’, ‘Verzetstrijderspark’/‘Marialust’ en ‘Prinsenpark’)  uitgestippeld. Ze vindt het leuk om de mooie omgeving, de wetenswaardigheden en een stukje geschiedenis van ‘De Parken’ met u te delen. U hebt de link bij het atelierbezoek ontvangen; via de buttons op het kaartje en op de pagina’s kunt u naar ieder ander deel van de route switchen.

NB. Deze stadsparken liggen allemaal in de wijk ‘De Parken’, een rijksbeschermd stadsgezicht; een van de grootste, oudste en daarmee unieke villawijken in Nederland. 

Om te starten; klik op een van de buttons op de kaart A t/m G


overzichtskaart stadsparkenroute Apeldoorn (4,1 km) 


Wilhelminapark 

Het Wilhelminapark ligt op het voormalig landgoed ‘De Vlijt’. Het oorspronkelijke landgoed bestond grotendeels uit heidegrond. De toenmalige eigenaar Ameshof liet in 1825 de huidige villa Marialust bouwen en hij liet ook meteen de grote vijverpartij (1875) aanleggen. Ook dit in Engelse landschapsstijl ontworpen park, is (net zoals het Oranjepark) aangelegd om de verkoop van bouwgrond te bevorderen. In 1885 is het grootste deel van de wegen hier aangelegd. 

H.C. van der Houven van Oordt van de Olstersteenfabriek wilde (net zoals hij met het Oranjepark gedaan had) het Wilhelminapark in 1889 als wandelpark aan de gemeente schenken. De gemeente was daar nu echter niet zo happig op omdat ze daarmee dan ook voor het onderhoud zouden opdraaien. In het gemeente-archief kun je zien dat de toenmalige VVV een handtekeningenactie heeft gevoerd om de gemeente over te halen om dit ‘geschenk’ toch in ontvangst te nemen. Pas nadat de Olstersteenfabriek ook 25.000 klinkers aanbood om te gebruiken voor verharding van de Marialaan (de huidige Canadalaan) werd het aanbod aanvaard. Bovendien zou de fabriek: grind leveren voor het onderhoud van de wegen, de door de gemeente aan te leggen gasleidingen financieren en de kosten van zes te plaatsen lantaarns betalen.
Na toestemming van koning Willem III werd het wandelpark op 17 augustus 1890, ter gelegenheid van prinses Wilhelmina’s tiende verjaardag, Wilhelminapark genoemd.
Tijdens WOII kwam in januari 1942 de verordening van het Departement van Binnenlandsche Zaken, dat straten, pleinen, parken en waterwegen die genoemd zijn naar levende leden van het koningshuis een andere naam moesten krijgen. Voor het Wilhelminapark wordt er aan de volgende namen gedacht: Marialustpark, Generaal van der Heijdenpark of Mr. van Hasseltpark. Het wordt: Willem de Zwijgerpark.
De Julianalaan wordt Krommeweg, het Julianapark bij het Loo wordt Van Riebeekpark, de Julianastraat wordt Brinkdwarsstraat en de Wilhelminaweg wordt Asterweg. Het Julianaziekenhuis moet ‘Het Ziekenhuis’ gaan heten.

Tip: Kijk in het Wilhelminapark naar de verschillende soorten bomen, zoals: de minder algemeen voorkomende rode paardekastanje, suikeresdoorn, moerascypres, prieelberk, en bruine beuk. Ook staan er prachtig getekende bomen, zoals enkele oude knoestige acacia’s. 

Rond een van de grote beuken zie je een fraai smeedijzeren hekwerk met Art Nouveau motieven.


Wilhelminapark 4

De villa aan het Wilhelminapark 4 is in 1895 gebouwd in opdracht van jonkheer mr. Gustaaf Willem Hendrik Mollerus (1847-1922), oud-gemeentesecretaris van de gemeente Apeldoorn, die zelfs nog vóór de aankoop van twéé percelen, in 1894 de bouwaanvraag indiende en het positief besluit daarover zelf ondertekende! Kosten: ruim zesduizend gulden. De familie had vierentwintig ! dienstbodes. Advies: wordt jonkgraaf of ambtenaar!

Sinds 1919 doet de villa dienst als Theologische School van de Christelijke Gereformeerde Kerk (tegenwoordig: Theologische Universiteit Apeldoorn). De villa is verschillende keren verbouwd. Zo kwam er een aula in 1963 en een bibliotheek in 1978. Beide zijn verbonden met de villa. Ook het kerkje op de kruising Alexanderlaan/Kastanjelaan is met de andere gebouwen verbonden, door een prachtige transparante corridor die de openheid en het groen van De Parken onderstreept. Wilhelminapark 4 is sinds 1980 een gemeentelijk monument.


Wilhelminapark 8

De in 2008 geheel gerestaureerde villa uit 1905 op Wilhelminapark 8 is hét voorbeeld hoe we om moeten gaan met het behoud van cultuur-historisch waardevolle gebouwen. Dit royaal versierde huis is in dezelfde stijl met eenderde uitgebreidt. Al het rijkgedetailleerde houtwerk werd hersteld of opnieuw gemaakt. Bijzonder in het oog springend is het rijk versierde overdekte balkon. Let ook op het mooie art deco smeedwerk van het hek op het balkon aan de voorkant.

De combinatie zoals je die hier op Wilhelminapark 8 ziet tussen de bakstenen banden en het pleisterwerk is schitterend. Meestal zie je banden van speksteen en het huis van baksteen. Hier is het andersom.


vervolg route

Ga over het bruggetje naar links en dan naar rechts langs het park.


Wilhelminapark 7

H.P.J. Tutein Nolthenius kocht het in 1894 door architect Gardenier gebouwde Wilhelminapark 7 in 1897 van J.J. van der Pot, minister resident (van een gewest in de kolonie Nederlands-Indië), en bleef daar dertien jaar wonen. 

Begin jaren negentig (vorige eeuw) werd Wilhelminapark 7 (helemaal wit geschilderd) een asielzoekerscentrum. 

In 2013 kwam de woning weer in particuliere handen en is de woning prachtig gerestaureerd en geheel in oude glorie hersteld.


De bank in het Wilhelminapark is geplaatst (1932) ter herinnering aan H.P.J. Tutein Nolthenius (1861-1930). Hij was burgemeester in Vlissingen en in Apeldoorn. De bank is een ontwerp van kunstenaar Pieter Puype. In het midden vindt u het portret van de burgervader. Daaronder de tekst: ‘Hulde van de Apeldoornsche en Vlissingsche burgerij vrienden & vereerders. Helemaal onderaan vindt u het familiewapen van het geslacht Tutein Nolthenius. Links een allegorische vrouwenfiguur ‘kunst’ en rechts een mannenfiguur ‘ambacht’. Aan de achterzijde staan de gemeentewapens van Vlissingen (L) en Apeldoorn (R) met de periodes van het burgemeesterschap. resp. 1888 - 1897 en 1897- 1910.


Wilhelminapark 17, 23 en 79 voorheen 9, 11 en 13

Wilhelminapark 9 werd in 1897 door architect Gardenier (van wie we in Apeldoorn ook de Gardenierslaan hebben) verkocht aan de geneesheer dr. F.W.O. Kallenbach. 

Wilhelminapark 13 werd in 1900 samen met nog meer percelen gekocht door de commissaris van de Olster Steenfabrieken NV, H.T. Daendels. In 1902 liet hij het huidige huis, ‘Elim’, bouwen en verkocht het meteen door. 

In 1933 werd het gekocht door de Vereniging Talma Rustoorden; dat werd het eerste Apeldoornse pand van de bovengenoemde ‘Christelijke Vereniging tot Verzorging van Ouden van dagen’ gevestigd te Veenwouden. Deze vereniging was in 1928 in Friesland opgericht met als doel: ‘ouden van dagen te huisvesten, te voeden en te verzorgen’. Vanwege de grote belangstelling bouwde men er meteen een vleugel bij; zo konden er zo’n vijftig mensen worden gehuisvest. 

In WOII waren de Duitse autoriteiten bang voor een invasie van de geallieerden. Men bracht daarom verschillende ministeries uit Den Haag onder in Apeldoorn. Talma Elim werd 1 maart 1943 gevorderd voor de huisvesting van het Ministerie van Binnenlandse zaken. Na de bevrijding keerden de ambtenaren weer terug naar Den Haag. De bewoners van Talma Elim werden tijdens die jaren ondergebracht in huize ‘Rozenhof’ in Epe.

In 1947 werd Wilhelminapark 9 ook eigendom van de vereniging. Door tegenwerking van de rijkspolitie (die het pand zelf wilde hebben) kon men er pas in 1952 ! over beschikken. Dat gebeurde pas nadat koningin Wilhelmina zich ermee bemoeide en de rijkspolitie het ‘Kleine Loo’ in gebruik gaf. 

De vereniging was genoemd naar Ds. A.S. Talma, die van 1901 tot 1908 kamerlid was en van 1908 tot 1913 minister en grondlegger voor een meer sociale wetgeving. Ds. Talma is o.a. verantwoordelijk voor de invoering van Invaliditeits- en Ouderdomsverzekeringen. Met steun van de gereformeerde diaconie werd het pand aangekocht. Men noemde het rustoord ‘Talma Elim’. De naam Elim is genoemd naar de eerste rustplaats en oase die de Israëlieten in de woestijn tegenkomen bij hun exodus uit Egypte.

Er was nog steeds niet voldoende plek om aan de vraag te kunnen voldoen. 

Het bestuur wilde daarom graag Wilhelminapark 11 kopen van de bewoner mr. Sypkens. Wel stelde hij de grond achter zijn huis beschikbaar, waardoor er een verbinding kon worden gemaakt tussen nummer 9 en 13. Toen de plannen in 1957 aan de schoonheidscommissie werden voorgelegd, oordeelden die dat ze Wilhelminapark 11 beter konden neerslaan … 

Mr. Sypkens liet in 1958 in een onderhandse akte opnemen dat de vereniging recht van eerste koper had bij het vrijkomen van zijn huis. In 1971 kocht de vereniging nr. 11 voor ƒl 97.000,–. Daarmee werden de reserves te klein om het huis meteen te vervangen door nieuwbouw. Zij kregen daarom tien jaar uitstel voor de sloop. Gelukkig waaide er toen, in 1981, een heel ander de culturele wind en werd ook deze villa op de monumentenlijst geplaatst.

In 1991 werd de oude flat (1961) neergeslagen en werd het huidige appartementencomplex ‘Recidentie Wilhelmina’ gebouwd.


vervolg route

Ga rechts


Kievitsbloemen

Op de hoek van de Generaal van Heutszlaan (hoek bosje/‘de Koningshof) bloeien in April en Mei de zeer zeldzame en wettelijk beschermde wilde kievitsbloemen. Deze plant is oorspronkelijk afkomstig uit Afghanistan en werd in 1575 uit Constantinopel naar Wenen gebracht. 


vervolg: klik op D

A

E
F
D
C
G
B
A
C

Een Gorter kleurt je dag!

info@annemariegorter.nl |  055  576 76 27 

Kastanjelaan 23  |  7316 BM Apeldoorn      AMG | © | 2022

Aan informatie op deze site kunnen geen rechten worden verleend. 

Niets van deze site mag worden gebruikt, verveelvoudigd of gereproduceerd zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de ontwerper.